ترجمه آیین نامه بتن کم کربن ACI 323
آییننامه بتن کم کربن ACI 323 و رونمایی از آن در جشنواره بتن و زلزله
تصویر ۱: ترجمه آیین نامه بتن کم کربن
مرکز تحقیقات بتن (متب) با افتخار اعلام میدارد که ترجمه رسمی و کامل آییننامه بتن کمکربن – الزامات و تفسیر آییننامه (ACI CODE 323) به پایان رسیده است. این ترجمه، بر اساس مجوز صادرشده از سوی کمیته فنی بتن سبز انجمن بتن آمریکا (ACI Committee 323)، در سال ۱۴۰۳ توسط مرکز تحقیقات بتن آغاز شد و قرار است برای سه کشور فارسی زبان رسمی و هشت کشور دیگر که از زبان فارسی در نگارش استفاده میکنند، بهعنوان مرجع علمی منتشر شود.
این دستاورد ارزشمند در بیست وهفتمین همایش ملی بتن و زلزله مرکز تحقیقات بتن (متب) که با حضور مدیران، اساتید برجسته دانشگاهها، دانشجویان، اعضای انجمن بینالمللی بتن ACI-شاخه ایران و فعالان صنعت بتن در اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران برگزار شد، بهصورت رسمی توسط اعضای کنسرسیوم بتن سبز ایران اعلام گردید. در ادامه، کمیته فنی متناظر ترجمه و تدوین آییننامه بتن کمکربن ACI 323 فعالیت خود را در مرکز آغاز کرد.
اکنون پس از یک سال تلاش مستمر، با همکاری گروهی از کارشناسان برجسته در حوزه بتن، محیطزیست و فناوریهای نوین ساختمانی، ترجمه و ویرایش نهایی این آییننامه به پایان رسیده و آماده انتشار است. مراسم رونمایی از نسخه فارسی این آییننامه، در بیستوهشتمین همایش انجمن بینالمللی بتن آمریکا (ACI) – شاخه ایران که در قالب جشنواره بتن و زلزله مرکز تحقیقات بتن (متب) در تاریخ ۳ و ۴ دیماه ۱۴۰۴ برگزار خواهد شد، انجام میگیرد.
تصویر ۲: میزگرد اعضای کنسرسیوم بتن سبز در جشنواره بتن و زلزله مرکز تحقیقات بتن سال ۱۴۰۳
پیشگامی ایران در ترویج مفاهیم بتن سبز
کمیته فنی بتن سبز انجمن بتن آمریکا (ACI Committee 323) یکی از جدیدترین و پیشروترین کمیتههای این انجمن است که هدف آن توسعه دستورالعملها و آییننامههای مرتبط با کاهش انتشار کربن در تولید بتن، بهینهسازی طرحهای اختلاط و ارتقای پایداری زیستمحیطی در صنعت ساختوساز است. مرکز تحقیقات بتن (متب) بهعنوان نخستین نهاد علمی در منطقه خاورمیانه که موفق به اخذ مجوز ترجمه و انتشار این آییننامه شده است، نقش مهمی در ترویج مفاهیم بتن سبز (Green Concrete) و کاهش ردپای کربن در پروژههای عمرانی ایفا میکند.
با توجه به جایگاه ایران در میان کشورهای منطقه و سابقه طولانی مرکز تحقیقات بتن در همکاریهای علمی با انجمن بینالمللی بتن آمریکا ACI، این ترجمه گامی بزرگ در جهت همگرایی علمی، ارتقای دانش مهندسی و انتقال استانداردهای بینالمللی به زبان فارسی بهشمار میرود.
محتوی آییننامه ACI 323
آییننامه بتن کم کربن ACI 323 شامل هشت فصل اصلی است که بهصورت نظاممند، کلیه الزامات و دستورالعملهای طراحی، اجرا، و کنترل کیفیت بتن کم کربن را تبیین میکند.
محورهای اصلی این آییننامه عبارتاند از:
فصل ۱ – کلیات (General): شامل هدف، دامنه کاربرد، و تعریف اصول پایهای آییننامه و نقش آن در کنار سایر آییننامههای طراحی سازه و مصالح ساختمانی است.
فصل ۲ – نمادها و واژگان تخصصی (Notation and Terminology): تعریف دقیق علائم، ضرایب و اصطلاحات تخصصی مانند پتانسیل گرمایش جهانی (GWP)، ارزیابی چرخه عمر (LCA)، اظهارنامه زیستمحیطی محصول (EPD)، و دستهبندی بتنهای سازهای و کم کربن.
فصل ۳ – استانداردهای ارجاعشده (Referenced Standards): معرفی مجموعهای از استانداردهای بینالمللی ISO مرتبط با ارزیابی زیستمحیطی، پایداری و مدیریت چرخه عمر محصولات.
فصل ۴ – پتانسیل گرمایش جهانی طرح اختلاط بتن (Concrete Mixture GWP): تشریح روشهای محاسبه و مستندسازی GWP طرحهای اختلاط، استفاده از دادههای مرجع منطقهای، و روش تعیین میانگین وزنی GWP برای پروژهها.
فصل ۵ – ساختمانها (Buildings): الزامات ویژه برای سازههای ساختمانی، کنترل GWP در اجزای عمودی و افقی و نقش طراحی پایدار در معماری بتن کمکربن.
فصل ۶ – روسازیها و محوطهسازی (Pavement and Hardscape): دستورالعملهایی برای کاهش انتشار کربن در تولید و اجرای بتن روسازیها و سطوح شهری.
فصل ۷ – پلها (Bridges): معرفی رویکردهای خاص برای طراحی و ساخت پلهای بتنی با GWP پایین.
فصل ۸ – سایر سازهها (Other Structures): الزامات عمومی برای سایر سازههای بتنی صنعتی، آبی، و زیربنایی با توجه به شرایط محلی و مصالح منطقهای.
در این آییننامه همچنین به مفاهیم مهمی مانند میانگین وزنی GWP در پروژهها، مقادیر مرجع منطقهای (Benchmarks)، ضریب کاهش GWP (α) و روشهای محاسبه و کنترل مستندات زیستمحیطی بتن اشاره شده است. هدف اصلی، دستیابی به طراحیهایی است که ضمن حفظ مقاومت و دوام بتن، پایداری زیستمحیطی و کاهش انتشار گازهای گلخانهای را تضمین کنند.
کنسرسیوم بتن سبز ایران؛ همافزایی دانش و صنعت
کنسرسیوم بتن سبز ایران به همت مرکز تحقیقات بتن (متب)، در سال ۱۴۰۲ با هدف توسعه فناوریهای نوین بتن پایدار، کاهش مصرف انرژی و ارتقای شاخصهای محیط زیستی در صنعت ساختوساز بتنی فعالیت خود را آغاز نمود.
این کنسرسیوم با مشارکت دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان، تولیدکنندگان مصالح ساختمانی، افزودن های بتن، تولید کنندگان سیمان، تولید کنندگان بتن های آماده و متخصصان حوزه عمران و محیط زیست فعالیت میکند و مأموریت آن همگرایی دانش ملی با فناوریهای بینالمللی در زمینه بتن کمکربن، بتن بازیافتی و سامانههای نوین کنترل آلایندگی است.
یکی از اهداف اصلی کنسرسیوم، بومیسازی دانش فنی و انتقال استانداردهای جهانی بتن سبز به زبان فارسی است. ترجمه رسمی آییننامه ACI 323 نمونهای بارز از این فعالیتهاست که میتواند مبنای توسعه مقررات ملی و دستورالعملهای زیستپایدار در پروژههای عمرانی کشور قرار گیرد.
آغاز فصلی جدید در فناوری بتن ایران
با پایان ترجمه و آمادهسازی نسخه فارسی آییننامه ACI 323، گام مهمی در مسیر همسویی صنعت بتن ایران با سیاستهای جهانی کاهش کربن و توسعه پایدار برداشته شده است.
این آییننامه بهعنوان یک مرجع علمی و فنی معتبر، میتواند در آموزش، پژوهش، طراحی سازهها، و تدوین استانداردهای ملی نقش تعیینکنندهای ایفا کند. همچنین انتظار میرود با رونمایی از آن در همایش پیشِرو، زمینه همکاریهای جدیدی میان متخصصان داخلی و اعضای کمیتههای فنی ACI در حوزه بتن سبز فراهم گردد.
دعوت به همکاری
مرکز تحقیقات بتن (متب) از تمامی پژوهشگران، متخصصان و علاقهمندان به حوزه بتن کم کربن و بتن سبز دعوت میکند تا با عضویت در کمیته بتن سبز و کمیته بتن کمکربن مرکز تحقیقات بتن (متب)، در توسعه دانش و کاربرد فناوریهای پایدار در صنعت ساختوساز کشور مشارکت نمایند.
علاقهمندان میتوانند با مراجعه به وبسایت رسمی مرکز تحقیقات بتن (متب) و تکمیل فرم عضویت، درخواست خود را ثبت کنند.
ترجمه و انتشار آییننامه ACI 323 نقطه عطفی در مسیر جهانیشدن دانش بتن در ایران و منطقه است. این موفقیت نهتنها بیانگر توان علمی و پژوهشی مرکز تحقیقات بتن (متب) است، بلکه نشانهای از عزم ملی برای حرکت به سوی ساختوساز کمکربن، پایدار و سازگار با محیطزیست میباشد.
رونمایی از این آییننامه در جشنواره بتن و زلزله مرکز تحقیقات بتن در روزهای ۳ و ۴ دیماه ۱۴۰۴، گامی نمادین و عملی در جهت تحقق شعار «از خاکستری به سبز» خواهد بود.